Falu a tau fale, tau puhalatu mo e tau matakavi nonofo ne liga ke nakai haohao mitaki ke nonofo i ai mo e kua liga lata ia koe ke hola fakamafiti.
Kaeke kua fehola e tau tagata he haau a matakavi ne nofo ai a koe, to fano a koe ki fe? Ko e heigoa haau ka uta? Aikua e tau manu lagomatai mo e tau manu fao? Fai nakai he haau a tau katofia kaina ne kua manako ke he haau a lagomatai? Mamao fefe, loa fefe mo e mafiti fefe e haau a fenoga kaeke ke nakai fai lagomatai mai i a taha?
Taute e tau kato ke uta mafiti ke igatia e tau tagata oti he haau a lotokaina. Kua lata e kato nei ke ha iai e tau mena tui mafana, taha lupo vai, tau kai mama, tau lagaki he tau laupepa mahuiga, mo e taha tohi ne fakamooli ko koe ne toka ai foki e ata haau. Manatu e tau tegavai haau neke kua lata ke uta. Toka e kato first aid, moli kasa, letio mo e tau maka kasa, tau lakau lagomatai aki e tau alaga tino pihia mo e falu foki e tau koloa mahuiga he taha ni e mena ke maeke i a koe ke tataki mai fakamafiti.
Numela ulu e tau koloa ke fakaaoga a koe
Iloa ko e fano a koe ki fe (mo e iloa tonu kua iloa oti he haau a tau tagata he lotokaina, neke kua nakai auloa a mutolu). Ko e matakavi ka hola atu a koe ki ai to liga fakalataha ni mo e tau kapitiga poke tau magafaoa, ti manatu ke fakailoa age e koe e haau a tau palana.
Laka hui, poi po ke heke pasikala taholi ka maeke i a koe. Muaatu kaeke ke hoko mai e peau tolotua (tsunami). Maeke he tau peleoafi ke fakaapiapi e puhalatu mo e fakatuai e peleoafi lagomatai ke hoko atu ke he tau lekua tupu fakaofo mo e tau tagata ne kua lata ke fakaholo e peleoafi ke hoko haohao mitaki ke he taonaga. Manamanatu ki ai ko e puhala fe ke hola kehe mai he lekua ne kua lata tonu mo koe.
Mahuiga lahi ke taute e fakatokaaga ke hola kehe ne mitaki lahi ki a koe. Muaatu kaeke ke fai fakatokaaga pete e nakai mauokafua ke he nakai fai. Kaeke ke manako lagomatai a koe ke hola kehe, tohia e tau hatakiaga haau ki a lautolu ne lagomatai ke he tau lekua fakaofo ke iloa e tau puhala ke lagomatai aki a koe.
Fakamahani ke e tau puhala ke hola kehe ke maeke i a koe ke iloa ko e heigoa e tau mena ne kua fahia ki ai po ke nakai. Fakailoa ke he tau tagata e haau a fakatokaaga ke lata ma e magaaho ka hola kehe a koe. Muaatu kaeke ke tua lahi a koe ki a lautolu.
Kaeke kua lata i a koe ke toka haau a loto kaina, uta e tau manu lagomatai mo e tau manu fao haau. Kaeke ke nakai haohao mitaki ma haau, to nakai haohao mitaki foki ma lautolu. Iloa mooli to talia nakai he fale fakamalu e haau a tau manu fao. Poke fai numela ke tauhea ke he tau fale leveki manu, fale leveki pusi mo e tau motela ne talia e tau manu.
Talatala ke he tau tagata he haau a lotokaina mo e iloa ko e heigoa e tau mena ke taute he tau faga mena tutupu pehe nei.